«جي.ام. كوتزي» نويسنده آفريقايي برنده نوبل ادبيات سال 2003، به ترجمه بدون اجازه آثارش در ايران به شدت اعتراض كرد.
جي.ام.كوتزي» نويسنده 68 ساله رمان «در انتظار بربرها»، در گفتوگو با خبرنگار ادبي خبرگزاري فارس، خبر انتشار آثارش در ايران را براي اولين بار شنيد و گفت: اينكه نويسندهاي در دنيا خواهان رعايت كپيرايت براي آثارش باشد، تنها به خاطر پول نيست و حتي گاهي اصلا پول مطرح نيست.
اعتراض «كوتزي» در حالي است كه تاكنون نزديك به 17 جلد از كتابهاي وي در ايران ترجمه و منتشر شدهاند كه گاه بعضي از آنها با ترجمههاي متعددي وارد بازار كتاب ايران شدهاند.
در اين ميان، تا به حال، چهارده ناشر ايراني آثار اين نويسنده برنده نوبل ادبيات را منتشر كردهاند.
رمان «در انتظار بربرها» در بين اين هفده جلد كتاب، به تنهايي، با چهار ترجمه منتشر شده است.
«كوتزي» كه علاوه بر نوبل ادبيات، تاكنون اولين نويسندهاي است كه دوبار جايزه بوكر را از آن خود كرده، به خبرنگار فارس گفت: من هم مثل خيلي از نويسندگاني كه ميشناسم، تا به حال بارها با ناشران نوعدوست و حرفهاي سراسر دنيا كه با مشكلات زياد مالي در صنعت نشر و كتاب روبهرو بودهاند، قراردادهاي صوري بستهام و پول بسيار ناچيزي گرفتهام.
«كوتزي» در ادامه به اين نكته اشاره ميكند كه: بسياري از نويسندگان دنيا شرايط سخت مالي بعضي از ناشران دنيا را ميفهمند و هر نويسندهاي در دنيا از ترجمه آثارش به ديگر زبانها خوشحال ميشود، اما وقتي اين كار بدون اجازه نويسنده اثر باشد، به معناي توهين به نويسنده است.
«كوتزي» اضافه كرد: اما وقتي اثري بدون اجازه نويسنده آن و توسط مترجمهاي آماتور و كمسابقه منتشر شود و بدون اجازه صاحب حق فروخته شود، تنها و تنها موجب ناراحتي شديد نويسنده آن ميشود.
همچنين مديربرنامه «جي.ام.كوتزي» نيز به اين نكته اشاره كرد كه تا به حال قراردادهاي صوري زيادي را با ناشران مصري براي انتشار و ترجمه آثار «كوتزي» در اين كشور منعقد كرده است؛ اما تعجب ميكند كه با دسترسي عمومي مردم دنيا به اينترنت و همچنين معلوم بودن ناشر هر نويسنده چرا ناشران ايراني به انتشار بدون اجازه آثار در ايران ادامه ميدهند.
وي همينطور در ادامه گفت: اگر موضوع بيست يا سي سال پيش از اين مطرح ميشد و آن موقع اينترنت و اطلاعات به اندازه امروز در دسترس نبود، شايد من اين قدرها تعجب نميكردم. اما مگر امروز در ايران اينترنت نيست؟
وي همچنين گفت كاملا حاضر است با ناشراني كه با اجازه نويسنده قصد انتشار كتابي را دارند همكاري كند و حتي بدون پرداخت هزينهاي با آنها قرارداد منعقد كند.
چند ماه پيش از اين نيز «جان بارت» در بيانيهاي به انتشار بدون اجازه رمانش در ايران اعتراض كرد و از ناشران ايراني خواست تا كپيرايت را رعايت كنند.
تجربه نشان داده كه در اغلب موارد ناشر و نويسنده خارجي با درك شرايط مالي كتاب در ايران حاضر به انعقاد قرارداد با طرف ايراني شده است، اما در اغلب اين قراردادها نويسنده از حق مالي خود ميگذرد و بدون هيچ مبلغي، اجازه را به ناشر ايراني ميدهد.
با اين شرايط، سهلانگاري ناشران و مترجمان ايراني در برقراري ارتباط با ناشران و نويسندگان خارجي براي كسب اجازه، اعتراضات زيادي را به همراه داشته است و موجب بياعتمادي روزافزون نويسندگان دنيا به مترجمان و ناشران ايراني شده است.
گفت و گو از: سعيد كمالي دهقان